Pasen is een feest.  Vreemd en best raar het is alles behalve een feest als we het hebben het over een verraad van ene Judas die hem een kus geeft, vervolgens de geseling. Waarom moet Jezus sterven? Wat bekoort ons? Pasen slaat op ons allemaal als je het beschouwend bekijkt. Dan is de Lijdensweg een prachtig verhaal over wat mens-zijn van ons vraagt. Passion Achterhoek laat je die intensiteit ervaren. Op maandag 15 april in de Hamelandhal gaat het gebeuren in een groter en toegankelijkere Passion. De uitvoering is mooier dan The Passion van de tv, verzekert scriptschrijver Hans Hinkamp ons. ‘Ont-moeten’ is het thema.

 “We hebben gemeend de Passion op te schalen van Passion Lichtenvoorde naar Passion Achterhoek waardoor we een groter bereik hebben en meer creatieve ruimte”,  begint dominee Hans Hinkamp uit te leggen. Elk jaar is hij degene die het script schrijft. Het paasverhaal verandert niet, maar de kunst is het paasverhaal telkens anders te laten zien en bovenal te beleven. Het verhaal van Pasen slaat op iedereen, of je nu geloofsgezind bent of dat niet bent. “Daar ligt de uitdaging en is alles behalve hetzelfde kunstje uitvoeren zoals Eric van Tijn laatst bij Jinek vertelde over de landelijke editie. Met het concept begin je. In de tussentijdse periode overleg je met de acteurs en spreekt Peter Krabbenborg (muziekdocent Marianum) je aan die zo zijn eigen, nieuwe ideeën heeft. Zij denken pro-actief mee. Zij hebben verstand van muziek, kennen de talenten in hun netwerken en bekijken het lijdensverhaal vanuit hun vak. En zo komt toch de rol van Maria Magdalena in het verhaal voor van de komende uitvoering”, verhaalt Hinkamp met een lach. “Zij is door de kern van acteurs herhaaldelijk aangedragen.” 

Aanvankelijk hield Hinkamp de boot af.  In de geschriften van de protestanten komt Maria Magdalena nauwelijks voor, dit is een verschil met de katholieke leer. Dat deze jonge vrouw nu wel in het plot verschijnt kwam door Hinkamps eigen Goede Vrijdag-dienst in de Johanneskerk van het vorige jaar. Passion Lichtenvoorde had drie dagen daarvoor plaatsgevonden. Hij zocht voor die dienst een afbeelding om die op het digitale liedscherm te tonen en koos het schilderij van de kruisafname van Christus van de Vlaamse schilder Rogier van der Weyden, volgens het evangelie van Johannes geschilderd. De figuren zijn als het ware sculpturen die een attentie op jou doen. Dit was onder meer voor prins Filips, later koning Filips II van Spanje, de reden het schilderij te kopen voor in zijn paleis en zorgde dus ook voor inspiratie aan Hinkamps kant. 

Maria Magdalena en Nicodemus staan erbij en geven een menselijk signaal af. “Hier, bij de kruisafname ontmoeten mensen elkaar.  Dit moment brengt mensen van verschillende komaf bij elkaar.”

Maria Magdalena is een vrouw die worstelt met het leven. Ze heeft het zwaar en door ontmoetingen met Jezus verandert zij. Nicodemus is een farizeeër, lid van de Hoge Raad en theoloog. Hij weet niet wat hij aan Jezus heeft en is nieuwsgierig. Hij wil dat uitzoeken en gaat in de nacht bij Jezus op bezoek. Dat is een doodzonde voor zijn omgeving. Is hij schijnheilig of wil hij zich spiegelen? Is hij oprecht? “Door deze twee personages eraan toe te voegen, kon ik de verteller laten vervallen. De verteller legde in de eerste drie edities uit welke gevoelens er speelden.” De vertellers waren in Passion Lichtenvoorde krachtig aanwezig en om de uitvoeringen niet hetzelfde te doen lijken, ‘heb je in de tekst de mogelijkheid personages erbij te halen’, verklaart Hinkamp. “Nicodemus zit vast in denkbeelden en door de ontmoeting, leert hij vooroordelen los te laten. Hij laat zien wie hij is: je mag je laten zien als mens: ‘ont’ streepje ‘moeten’, ont-moeten dus”, schrijft Hans Hinkamp in de lucht mee. De bezoekers kunnen in die menselijkheid meegaan en daar ook wat aan hebben. “Iedereen neemt er iets van mee.” En wanneer het publiek zich laat meeslepen komt Laura van Kaam op. Ze zingt ‘I can’t see the light’ (ik kan het licht niet meer ontdekken), een lied voor Maria Magdalena. Dit zong de Dinxperlose winnares van de Kids Voice ook tijdens het Depressiegala 2017 in Amsterdam. “Laura van Kaam is een grote naam en iemand uit de Achterhoek. Ze heeft suggesties gedaan voor deze Passion. Ze heeft levenservaring en is bekend met het stuk. We hebben dus geen verteller en wijken af van de landelijke editie wat ons nieuwe mogelijkheden geeft. De input van al die anderen leverde mij de bouwstenen waarmee ik aan het puzzelen ben gegaan. Jezus zoekt telkens dialoog. Personen ontmoeten hem om te zien wie hij is. Petrus is enthousiast en daardoor impulsief en tegelijkertijd een klankbord voor Jezus. En Judas? Allebei zitten ze dicht bij verraad en verloochening. Petrus laat hem ook vallen en toch staat Petrus weer klaar om iedereen te helpen. We laten perspectieven van het verhaal zien en dan heb je ruimte nodig om te klankborden met elkaar. Loopt Judas stampvoetend naar Jezus en geeft hem dan een kus of moet die gebeurtenis er niet subtieler uitzien?” 

Voor Passion Achterhoek is dat het werk voor de regisseurs Aad Witteveen, een bekend acteur in de Achterhoek, en Ben Donderwinkel, bekend van de Notenkrakers in Zieuwent. Ademloos vertellen ze over het spel van de komende uitvoering. De stoelen in Johanneshof schuiven mee bij elk woord dat ze benadrukken met hun gebaren. De dynamiek in de manier van vertellen helpt me het samenspel te doorgronden. “We willen bij de harten van de mensen komen. De mensen ontmoeten en met dit publiek in de Hamalandhal reflecteren naar de toekomst. Joh, het wordt zo goddelijk mooi én dat komt omdat we met elkaar -de hele cast, de koren en zangers én de band- zo bevlogen zijn.”

Het paasverhaal willen beide regisseurs  duiden door de menselijke waarden naar voren te halen. De duiding geeft elke aanwezige toeschouwer referentiekaders mee. En dat geldt ook voor de cast. Bij het doorlezen groeit de verbeelding en de vragen welke karaktertrekken een personage heeft en waar de emoties liggen. 

“Het is een Judas geworden die met stramme stappen op Jezus afkomt. Dit gebeurt onder tromgeroffel (van Slagmaols) en dan kijkt Judas strak voor Jezus langs de zaal in en geeft hem die kus. Dat is die aanvaring met het publiek, die we bedoelen. Op televisie mis je die interactie en hier zetten we heel veel beelden achter elkaar neer op het podium. Nicodemus en Jezus tasten elkaar af in hun rollen. Dat is het spel dat je ziet gebeuren. waarbij Nicodemus ontvankelijker wordt. Dat wat Jezus beweegt, maakt kwetsbaar en is wat zal ontroeren.” Jezus wordt gespeeld door Jop Geven en Maria Magdalena is Babette Zwetsloot. Beiden komen uit ‘s-Heerenberg. Ben Donderwinkel: “Maria Magdalena is zwaarmoedig en door haar ontmoeting met Jezus krijgt ze zienderogen meer vertrouwen in het leven. Je ziet het gebeuren: Jezus tilt haar op uit de donkerte om goed te doen voor mensen. ‘Have a little faith in me’ (Joe Cocker) is dan een prachtig lied die de Marianum-band inzet. Kippenvel....”  

Een mooie scene is die, waarin het menselijke  aspect van het egoïsme van Judas wordt doorgrond. Hoe zwaar heeft hij het erdoor? Zijn gevoel van hoop en twijfel op een nieuw koninkrijk ontaardt in vertwijfeling en brengt hem er uiteindelijk toe Jezus te verraden, wordt verwoord in een flashmob. Het koor zingt Halleluja uit de Messiah van Händel en tegelijkertijd verdelen acteurs zich over de zaal en halen mensen op. De farizeeërs kijken toe. “Dit is weer een moment waarin mensen in de zaal worden meegenomen in het verhaal.” Aad Witteveen wijst op de afbeelding van het schilderij van Van der Weyden. “Maria en Jezus liggen in dezelfde houding en parallel met elkaar. We laten de bruiloft van Kanaän zien in een café. In één keer houdt het plezier op. Er is geen wijn meer. De wijn is op. Een akelige stilte valt. Iedereen houdt zijn adem in. Het is Maria die het opraken van de wijn merkt. Zij wendt zich tot Jezus, wetende dat  hij daar niet voor is. En dan toch, tóch vraagt Maria Jezus dat te doen omdat ze bang is. Ze weet dat het verkeerd af zal lopen. Dat is intense liefde: haar zoon geeft het leven voor de mensen. Ze zeggen allebei hetzelfde wat we laten terugkomen.”   

Het passieverhaal is een even heftig als zwaar verhaal. De afwisseling met muziek, zang geeft lucht en ook twee verzonnen personages Jannie en Annie, die als de twee bekende, oude Muppets-mannetjes commentaar geven. “Hun invloed is niet schalks of banaal te noemen. Zij relativeren met waardigheid. Dit moet je omzichtig doen. De plotselinge interactie is kort. Het gaat als een pingpong spel wat de tragedie behapbaar maakt en je weer tot de kern brengt van het paasverhaal.”

Barabas, een rol die oud-pastoor Pikkemaat nog met een grapje speelde, is geschrapt. Nicodemus, Maria Magdalena, Jannie en Annie zijn nieuw, plus drie farizeeërs.    

Het podium heeft een catwalk om tussen de mensen te spelen. Muziek loopt naadloos over in de gespeelde scènes. Het Bredevoorts Stadkoor vormt samen met kerkkoor Gaudio een projectkoor. Klassieke muziek en liturgie komen samen en wisselen af met de popband bestaande uit (oud)-leerlingen van Marianum. De uitvoering is multimediaal. Er hangt een groot videoscherm waarop alle gebeurtenissen in verschillende close-ups te zien zijn. Licht en cameratechniek (door ZSOM) benadrukken de ethiek van de menselijke waarden met de bedoeling je als toeschouwer te helpen herkennen. “Je maakt met licht en donker het spel broos en dat maakt het spannend. Het fragment wanneer het koor zingt, Oh Haupt voll Blut und Wunden van Bach en Jezus op de Calvarieberg sterft is intens. Aan het einde is er fel licht. Het licht waarin wij mensen mogen staan en daarvoor is ontmoeting nodig, met en zonder een streepje ertussen. ”    

Passion Achterhoek start om 19.30 uur bij de Bonifatiuskerk in Lichtenvoorde. Dragers zullen een verlicht kruis dragen via de Markt en de Johanneskerk naar de sporthal.

Pastorale noodwacht: 06-190 17 292
Parochie Sint Ludger en
Parochie Sint Paulus

Vieringen

April 2019
M D W D V Z Z
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30